Els grans vaixells passen la nostra casa

dilluns, 17 de març de 2008

Ua lenga viva!



Santiago de Los Caballeros

Lo 1èr de garba 1897

SORINA

T’escrivi uei, sorina mia,
Entà que sapis atau com ei,
De qué non tornarèi pas mei,
Pas jamei.
Que soi malaut, que’m vau morir,
Que m’ac a dit, ger, lo medecin,
Sorina mia.
Voi pas que n’agis un gran chegrin,
Quate potons, que’t hèi croishir.
E a mair,
Prauba mair,
Que diseràs que lo son hilh,
Acerà hòra, aus arranguilhs,
Dessús ua isla de la mar, sorina mia,
Que la demanda lo son perdon
D’estar l’encausa deus sons plors.
B’aurí aimat, sorina mia,
Que’m cossirèssis a l’arrajat,
Tà quan baishèri deu batèu
A Bordèu.
N’èi pas crubat argent ni òr,
Qu’èi espravat las hèitas deu sòrt,
Sorina mia.
De tan herotge que son vadut,
Sèi pas si aurés reconeishut
Au ton hrair,
Praube hrair.
Soi insomés devant la lei,
Cau pas bailà’s dab un saunei.
A mensh d’està’m tostemps estujat,
A noste, que m’aurén gahat.
Soi barruèr, sorina mia,
Podí pas víver casaliquèr.
Dempuish mainat, qu’èi bròcs au cuu,
Mei que tu !
Qu’èi vist país enlusernats,
Òmis e hemnas tots pingorlats,
Sorina mia.
Ad aqueth jòc, qu’ac èi tot perdut,
E la santat, e la joentut.
Aquò rai !
Aquò rai !
Que pregaràs entau ton hrair
E, quan torni lo mes de mai,
Enper ma tomba, vè flocar, sorina mia,
Dab ua branca de lilàs blanc,
La crotz qui espia tau cochant.



Qu’é ua cançon en gascon deth Biarn (biarnés) de Marilís Orionaa. Que’s presenta coma ua letra : un Gascon partit cercar fortuna en America qu’escriu ara sua sòr, demorada en país.

Mots e expressions
sorina : petiva sòr
garba : ací qu’é eth mes de julhet (eth mes on començavan d’amassar eras garbas de blat)
uei : aué
quate potons te hèi croishir : que’t puni, que’t haci un poton
acerà hòra : plan luenh
aus arranguilhs : sus eth punt de morir
cossirar : vénguer cercar
a l’arrajat : ath solelh > ua (ar)rajada
crubar : trobar
qu’èi espravat las hèitas deu sòrt : n’è cap avut chança
herotge : sauvatge
vadut : vengut
hrair : frair
bailà’s dab un saunei : soniar, peguejar
estujat : amagat
barruèr : vagabond
èster casaliquèr : demorar a casa
aver bròcs au cuu : èster poliçon
enlusernat : illuminats
pingorlat : mirgalhat
joentut : joenessa
enper : ath lòc de
flocar : florir
espiar : aueitar
Gramatica : eth subjonctiu present : formacion (cf tablèu) e emplec :
- Que cau qu’eths dròlles sapian era cançon.
- Ditz-le que venga.
- Hè ethçò que volhas !
- Que venguerè quan posca.
Aplicacion : arrevira en occitan :
- Nous voulons que les enfants jouent dans le pré.
- Il faut que ton père vienne à la maison.
- Je crie pour que tu m’écoutes !
- Quan tu passeras, tu porteras du pain.
- Elle me donneras ce qu’elle voudras.
Culturau : era immigracion gascona en America : eths Americans (cf fica)


Eth American

.

2 comentaris:

Striper ha dit...

preciosas fotos i bonica llengua.

Merike ha dit...

... si jo només podria entendre! Fotos des de Helsinki...